De Nederlandse media berichtte aleens over een wijnbedrijf genaamd Wapisa, welke een expiriment deed door haar flessen te laten rijpen onder de zeespiegel. Waarom? Uit wetenshcapelijke aannames zou blijken dat drie jaar rijping in een kelder gelijk staat aan een jaar onder water. Puur een efficiency oogput, maar ook gewoon erg gaaf zo’n wijn vanuit het zilte zeewater. Dit alles gebeurd in de San Matias Golf, een inham van de Atlantische Oceaan voor de kust van Patagonië in Argentinië. Dit expiriment duurde negen maanden en toen werd de wijn weer naar de oppervlakte gehaald. Tijdens een blinde proeverij met ‘’zeewijn’’ en normale wijn bleek dat het onderwaterverblijf een positief effect had op de smaak van de wijn. De smaak was ronder, eleganter en met meer verse fruittonen. Opmerkelijk! Voor meer informatie klik hier.

Maar het kan veel dichter bij huis, op nog geen 1.500 km wel te verstaan! Vorige maand bracht collega wijnschijfster Daniela Mugnai ‘’het expiriment van Elba’’ onder mijn aandacht. Wijn welke rijpt in de oceaan, waar hadden we dat eerder gehoord? Maar nu niet alleen om de rijping, maar om een gehele manier van wijnmaken van 2.500 jaar geleden.
Tijd om nader kennis te maken met “vino marino’’ ook wel zeewijn genoemd!

Waar komt het idee vandaan? Een link naar Julius Caear.

Daarvoor moeten we zo’n twee en halve eeuwen terug in de tijd en begeven we ons op het Griekse eiland Chios, een klein eiland in het oosten van de Egeïsche Zee. In deze oudheid behoorde de wijnen ( zoet en sterk om het vervoer over zee te overleven) van dit eiland tot de ‘high end society’ van de oude Grieken. Er zijn zelfs aanwijzingen dat dergelijke wijnen werden geschonken tijdens het banket dat werd gehouden om Caesars derde termijn te vieren, dus dan weet je het wel, crème de la crème!

Dit geweldige wijnexperiment is een samenwerking tussen een wijnbedrijf op Elba, de universiteit van Pisa en de universiteit van Milaan. Bij Azienda Agricola Arrighi, het wijnbedrijf op het eiland Elba, experimenteert de eigenaar, Antonio Arrighi, al meer dan tien jaar met het maken van wijn in terracotta kruiken. In samen werking met professor Scienza (Universiteit van Milaan) en Angela Zinnai en Francesca Venturi (Universiteit van Pisa) gingen ze de uitdaging aan om samen alle stadia van de oude wijnbereiding, afkomstig van het Griekse eiland Chios, na te bootsen.

Hoe ging het experiment in zijn werk?

Eerst gingen de Ansonica druiven in manden gevlecht van takken ook wel ‘wicker manden’’ genoemd.
Vervolgens werden deze manden naar een diepte van tien meter gebracht, waar de manden vijf dagen bleven hangen.
Het zoute water verwijderd een deel van de ‘wax’ laag op de druiven. wat weer zorgt voor een versnelling van het opvolgende droogproces. Wanneer de druiven na vijf dagen ‘rusten’ in het zeewater weer de oppervlakte bereiken, is een groot gedeelte van de ‘wax’ laag op de druiven verwijderd door het zilte zeewater. De druiven worden in rekken in de volle zon gedroogd en verliezen een groot gedeelte van hun vocht.
Vervolgens worden de druiven ontsteelt en gaan ze samen met hun schillen in terracotta kruiken. De kleine hoeveelheid zout in de druiven werkte als antioxidant en ontsmettingsmiddel, waardoor er geen sulfiet moet worden toegevoegd.

Het resultaat? Een natuur wijn, vergelijkbaar met die van 2500 jaar geleden, ongelofelijk!

Gezien de Nesos wijn zo bijzonder is, kon ik er helaas geen proeffles van bemachtigen, wel ontving ik van Van Azienda Agricola Arrighi ik twee andere wijnen met een vergelijkbare stijl, geheel uit amfora’s.

Valerius – IGT Toscana 2020

De wijn is gemaakt van dezelfde druif als de Nesos wijn, de Ansonica. Deze inheemse druif van het eiland Elba heeft goede In de wijngaard wordt er handmatig geoogst en de druiven worden direct ontsteelt en gekneusd, waarnaar ze in een amfora worden gestopt.

De wijn heeft gelaagdheid van natte steen, mineralteit, frisse zuren, tropisch fruit, witte bloemen, tikje honing, zacht, soepel, energiek, fris, intens en sappig

Hermia 2020

Deze wijn is van 100% Viogner druiven en deze worden na het oogsten direct ontsteelt. Er vindt een lange ‘macération’ plaats op de schillen van vijf maanden, alles in amfora’s van 800 liter.

Een wijn met een eigen karakter met vol wit fruit en bloemigheid. Perzik, nectarine, rozemarijn, salie en oranje bloesem. Een wijn met complexiteit, balans en mooie zuren met in de finale een lange afdronk.

Conclusie? Wat kan deze man bijzondere wijnen maken. Wanneer het reizen weer ‘normaler’ wordt, ga ik zeker langs op Elba!

During the covid pandemic, I spoke to Antonio Carulli, co-owner of Don Vitantonio vineyards, based in Crecchio, just a half hour drive from harbor city Pescara in the Abruzzo region. The vineyards are located in some of the nicest parts of the Abruzzo region.

The story begins in 1934, the year Donvitantonio was born, in a family of five children, in which he was the first of five brothers and sisters, at the age of nine he saw how the second world war destroyed everything his family owned. Their house and the vineyards. At that time everything, from there on the family gathered all together and started to rebuild from what was left.  At the age of 18 he decided to join the military with one clear aim in his mind, earn more money to buy more land and plant more vines. 

Donvitantonio spent his entire life buying land and cultivating vineyards, and in 1984 he was nominated as the top member of the cooperative. 

The company is a very strong family owned organization and they have created a vision which keeps the old values and combine it with the new techniques of modern wine making. With the use of local grapes varieties and old artisan winemaker techniques, inherited from Donvitantonio, they try to create the perfect blend and a amazing flavor profile. The vineyards are 18 hectares in total and they cultivate indigenous and international varieties.

I tasted the following wines.

Montepulciano d’Abruzzo DOCG 2019

This wine is made from 100% Montepulciano grapes and has been aged in concrete egg’s and large French barrels.

Fascinating purple color that invites you to do more. The scents of black and red fruits are challenging. At the first slot there is a lot of fruit such as blackcurrant, blueberry, plum, but also vanilla and cloves from 6 months of age in French oak. The wine has suppleness and character and a nice fruit/acid balance with an aftertaste that lingers for a long time.

Vino Rosè 2020

This Rosè is made of 70% Montepulciano and 30% Merlot, which are handpicked from vineyards with the ‘pergola’ or in Italian called ‘tendone’ system. This system is highly used in the north of Italy due to the rain, so the grapes can dry by the wind. After the grapes are pressed carefully, the juice is added to the skins for 6 hours to enhance the intensity of aromas. The wine has a elegant light pink color and on the noise and palette it is fresh and full of strawberries, raspberries and also some pleasant sticky sweetness as red fruit meringue. Besides the fruitiness, the wine is spicy with aromas of green bell pepper and white pepper. All aromas are balanced and elegant with a bite!

Vino Pecorino 2020

The grapes of this wine are the local white hero’s Pecorino and Fiano. The Pecorino is sometimes describe as ‘the Sauvignon of Abruzzo’ and these are clearly the right words to describe the character of this grape. The Fiano is well known for his complexity and body.

The vineyards, located within the IGP Terre di Chieti, an area of 2.263 ha., with white grape local varieties like Bombino Bianco, Cococciola, Falanghina and Manzoni Bianco, Montonico Bianco. But also some international varieties like Chardonnay, Malvasia, Riesling, Sauvignon Blanc and Gewürztraminer are planted in the vineyards.

The vineyards have a south facing exposure, near to the Adriatic Sea, which bring breezes to the grapes, that maximize the expression of ripeness and richness of aroma’s. At these vineyards they use the ‘Tendone’ system also known as the Pergola system, so the grapes stay high and dry. The grapes are hand picked and carefully selected, after a soft pressed the grape juice is kept in the tank for skin contact of 6 hours at low temperature to enhance the aromas and structure. During the vinification the

The wine has a medium yellow color with green hint. Aromas of green apple and fresh pear are present, the wine has a nice body and structure. Other aromas of peach and flowery notes are balance with the acidity and give a nice aftertaste.

What a revolutionary wines, traditional and innovative.

In de heuvels van de Noord-Italiaanse provincie Treviso, +/- 80 km ten noorden van Venetië, ligt het dorpje Santo Stefano di Valdobbiadene. Daar groeien al sinds 1500 wijnranken van het wijnhuis Le Colture. De familie Ruggeri startte in 1983 met het maken van mousserende wijnen en sinds enkele jaren zijn ook de kinderen van Cesare, waaronder Veronica, volop actief in het wijnbedrijf.

De totale omvang van de wijngaarden is ongeveer 40 ha en deze liggen verspreid over 16 percelen rondom Valdobbiadene, Conegliano en Montello. Mede door de rijke historie is de familie overtuigd dat het respecteren van tradities in combinatie met het toepassen van hoogstaande technologie bijdraagt aan een geweldig product.  

Sinds 2009 is het bij wet geregeld dat prosecco wijnen voor 85% moeten bestaan uit de witte druif Glera. De overige 15% mag bestaan uit de lokale druiven Verdiso, Perera en Bianchetta. Ook zijn de internationale rassen Pinot Bianco, Pinot Grigio en Chardonnay toegestaan.

Le Colture werkt zowel met eigen druiven als met andere druiven teeltbedrijven. Alle wijnen zijn 100% Glera, zonder toevoeging van andere druiven. Hiervoor is gekozen om het authentieke karakter en de kwaliteit hoog te houden. Samen met Veronica van de Ruggeri familie en enkele andere schrijvers en journalisten deed ik een proeverij van drie wijnen.

Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG Brut Fagher” 11,5%

Deze wijn is 100% Glera en de grond bij de wijngaarden bestaat uit kalksteen, klei en rotsen. De druivenranken zijn gemiddeld 20 jaar oud. Het complete terroir, mede door de ligging nabij het plaatsje San Pietro, zorgt ervoor dat de druiven meer fruit aroma’s bevatten van het nabije Valdobbiadene. De productie is in autoclaves om de versheid van de druiven en de bubbels te behouden. Dit geldt zowel voor de eerste als de tweede fermentatie.

De wijn is lichtgeel van kleur en straalt in het glas. De neus is fris, vol vers geel en groen fruit en een mooie bloemigheid. In de smaak zijn er aroma’s van peer, rinse appel, tikje abrikoos en perzik aanwezig. De zuren zijn fijn in balans met de gelaagdheid in fruitaroma’s. Ook zijn bubbels prettig aanwezig. De wijn heeft een medium body waarbij de romigheid fijntjes naar voren komt. De afdronk is aromatischer dan verwacht, maar blijft enorm fris!

Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG Brut “Cartizze” 11,5%

Cartizze wordt ook wel de ‘Gran Cru’ van de prosecco streek genoemd. De druiven voor deze wijn (wederom 100% Glera) worden tijdens de oogst als laatste van de wijngaard gehaald. De reden is simpel; de wijngaarden hebben een goede expositie waardoor warmte en wind elkaar afwisselen. De ideale situatie voor een wijngaard zonder ziektes en gedoe. De ondergrond van de wijngaarden is de meest complexe uit het gebied. Wat maakt dit zo complex? Dat zijn de grote stenen van de Dolomieten, de alluviale afscheiding van de miljoenen oude opgedroogde zeeën en de aanwezige kiezels en kalksteen. De oogst gaat door de steile hellingen handmatig en ook gaat beide keren de vergisting via de autoclaves, ook wel méthode Charmat genoemd – of in Italië ‘Martinotti’.

De wijn is mooi geel tot licht goud van kleur en de neus is intens. Zonder te walsen komen de geuren van vanille en amandelen al uit het glas naar boven. In de smaak merken we direct meer complexiteit dan de voorganger.

Frisse aroma’s van citroen, appel en peer veranderen naarmate de wijn langer in het glas zit in tropische tonen van ananas, perzik en meloen. Opvallend is ook het minerale karakter, wat een directe link is naar de complexe ondergrond van kiezels en kalk. Deze prosecco is gastronomisch goed inzetbaar, denk bijvoorbeeld aan diverse soorten kaas of bij de risotto. De zuurbalans blijft tot aan de laatste slok zeer evenwichtig, wat de werkelijke kwaliteit van deze wijn laat zien. In de afdronk komt subtiel de amandel weer terug samen met het frisse en tropische fruit; dit smaakt naar meer!  

Semi-Mousserende wijn op eigen gist ‘Incalmo’ (11%) – eerste keer dat het wijnbedrijf verliet, de primeur!

Deze laatste wijn is een ‘Pet-nat’ achtige wijn, het de fles rechts. Nog nooit werd deze wijn buiten het wijngoed geschonken. Een experiment en het nauwkeurig inspringen op de huidige trend in de wijnwereld zorgden ervoor dat deze wijn werkelijkheid werd.

Nu de jongere generatie aan het roer staat, ging men aan de slag om deze ‘moderne’ wijn te maken. De Glera druiven worden geselecteerd van een bijzonder perceel en met de hand geplukt. Na de eerste gisting gaat de wijn voor de tweede gisting op fles, waarbij de gisten in de fles achterblijven en niet via ‘dégorgement’ ook wel ontgisting genoemd, uit de fles gehaald worden. De fles wordt dan ook met een kroonkurk afgesloten en bevat aanzienlijk minder interne druk dan de Frizzante versies. In de wijnmakerij voegt men ook geen suiker of sulfiet toe.

De wijn is troebel en het gist is duidelijk aanwezig. De geur is intens en ruikt naar licht zoete brioche, appeltaartdeeg en rijpe peer. In de smaak komen deze aroma’s terug met daarnaast abrikozen en perziken. De wijn is mooi in balans en erg schoon en fijntjes in de afdronk. Een wijn welke des te meer laat zien dat Glera en daarmee Prosecco multifunctioneel inzetbaar is, zolang je eens durft af te wijken van tradities en pioniert.

De wijn is geen DOC of DOCG, terwijl het wijnhuis topkwaliteit maakt. Tijdens de proeverij vertelde Veronica dat dit te maken heeft met de wijnwetgeving. Een van de vereisten van een DOC of DOCG wijn is dat de wijn afgesloten is met een kurk en aangezien voor de ‘Incalmo’ de kroonkurk de voorkeur heeft, valt deze wijn buiten de regels. Echter lift de wijn mee op de hoge kwaliteit welke men binnen Le Colture nastreeft, wat zorgt voor een bijzondere wijn met karakter en stijl!